منابع تغذیه (پست های برق فشار قوی)

خطوط 1 و 2 متروی تهران دارای 5 پست برق فشارقوی به نام های شهید بهشتی، جنوب، تهران پارس، غرب تهران (طرشت) و قورخانه می باشند که در سطح ولتاژ 63 کیلو ولت با یکدیگر یک حلقه تشکیل داده اند (رینگ شده اند). این پست ها، برق را در سطح ولتاژ 63 کیلو ولت از برق منطقه ای تهران دریافت کرده و در پست های فشارقوی اختصاصی GIS (مبدل 63 به 20 کیلو ولت)، به 20 کیلو ولت تبدیل می کنند.

ولتاژ 20 کیلو ولت به عنوان ورودی پست های یکسوساز، پست های توزیع نیرو و روشنایی و پست های جانبی مورد استفاده قرار می گیرد. عمدتا برای هر ایستگاه متروی تهران یک پست یکسوساز (RS: Rectifier Switch) پیش بینی شده است که خروجی 750 ولت یکسو شده (برق DC) این پست های یکسوساز بر روی ریل سوم برای مصارف الکتریکی قطارها استفاده می شود.
 

شبکه های توزیع

تجهیزات شبکه های توزیع شامل 35 پست رکتیفایر برای تغذیه برق قطارها و 106 پست توزیع نیرو و روشنایی برای تامین برق تجهیزات ثابت ایستگاه ها، مرکز فرمان و تعمیرگاه های مترو می باشد که از 850 کیلومتر کابل های 20 کیلو ولت، 115 کیلومتر کابل تراکسیون و سامانه ریل سوم به طول 155 کیلومتر تشکیل شده است.

 

1. سامانه کنترل ترافیک
سامانه کنترل ترافیک در خطوط شهری متروی تهران با نام (TCC: Traffic Control Center) و در خط حومه ای تهران - گلشهر با نام (CTC: Centralized Traffic Control) شناخته می شود.
این سامانه از یک بخش مرکزی و تجهیزات مستقر در خطوط تشکیل شده است که بخش اصلی آن مرکز فرمان ترافیک و تجهیزات مستقر در اتاق های فنی ایستگاه ها نیز پایانه های راه دور(RTU: Remote Terminal Unit) نامیده می شوند.

سامانه کنترل ترافیک به طور مستقیم با تجهیزات سیگنالینگ ارتباط داشته و وظیفه مسیر سازی، نظارت و کنترل بر سیر و حرکت به موقع و ایمن قطارها را مطابق با جداول زمانی اعزام ها برعهده دارد. برای انعطاف پذیری و بالا بردن توانمندی سامانه در اجرای وظایف یاده شده، از مراکز کنترل محلی استفاده می شود.

2. سامانه کنترل انرژی
سامانه مرکز کنترل انرژی در خطوط شهری متروی تهران با نام (PCC: Power Control Center) و در خط حومه ای تهران- گلشهر با نام (SCADA: Supervisory Control and Data Acquisition System) شناخته می شود.

این سامانه شامل یک بخش مرکزی و تجهیزات مستقر در خطوط می باشد که بخش اصلی آن در مرکز فرمان، بخش کنترل انرژی واقع شده است. تجهیزات مستقر در اتاق های فنی ایستگاه ها شامل پایانه های راه دور، پست های فشار قوی، پست های یکسو ساز، پست های سوییچینگ، پست های توزیع و... می باشند.
سامانه مرکز کنترل انرژی وظیفه تامین برق پایدار و نظارت و کنترل بر فرآیند تامین ولتاژ فشار قوی و توزیع آن بر روی ریل سوم و شبکه بالاسری را برعهده دارد. برای انعطاف پذیری و بالا بردن توانمندی سامانه، کلیه فعالیت های قطع و وصل به صورت محلی نیز قابل اعمال می باشند.
 

1. سامانه مخابرات نوری و انتقال داده ها: مسوولیت ارتباط کلیه ایستگاه ها و مراکز کنترل را از نظر ارتباطات صوتی و داده های کنترلی برعهده دارد.

 2. سامانه شبکه تلفن مجزا: با توجه به نیاز ارتباط کلامی بین کارکنان در کلیه ایستگاه ها و خطوط، مراکز تلفن اختصاصی نصب شده که امکان برقراری ارتباط با خطوط شهری نیز امکان پذیر است. همچنین در داخل تونل نیز خط ارتباط سراسری در هر 50 متر وجود دارد که Party Line نامیده می شود. در هر ایستگاه دو خط تلفن اضطراری (Hot Line) پیش بینی شده است که بدون شماره گیری، ارتباط را با مرکز فرمان ایجاد می کند.

3. سامانه تلفن دیسپاچینگ: ارتباط مستقیم و آسان مراکز حساس فنی را نظیر اتاق های فنی ایستگاه ها و پست های برق با اتاق رییس ایستگاه برقرار می سازد.

4. سامانه رادیویی: ارتباط رادیویی را بین مرکز فرمان، قطار و راهبران قطارها فراهم  می کند. در داخل تونل از کابل تشعشعی که نقش آنتن را ایفا می کند برای سیگنال های رادیو استفاده شده است.

5. سامانه تلویزیون مدار بسته:  وظیفه تصویربرداری را از محل های مختلف ایستگاه و ارسال آن ها را به اتاق رییس ایستگاه برای کنترل بهتر فضای ایستگاه برعهده دارد.

6. سامانه ساعت مرکزی: برای همزمان کردن ساعت کلیه ایستگاه ها و مراکز فنی با مرکز فرمان کاربرد دارد.

7. سامانه پیام رسانی عمومی: برای اعلام پیام های عمومی از طرف ماموران ایستگاه ها و مرکز فرمان کاربرد دارد.
 

سامانه سیگنالینگ

سامانه سیگنالینگ (علامت دهی) به منظور آشکار سازی موقعیت قطارها در خطوط ریلی و تبادل اطلاعات کنترل و حرکتی با قطارها به کار می رود. این سامانه، همان بلوک ثابت با مدارات راه فرکانسی (AF) در خط اصلی و مدارات راه AC در پایانه ها می باشد.

آشکارسازی موقعیت قطار، تبادل اطلاعات دو طرفه با قطار، افزایش ایمنی سیر و حرکت قطارها، امکان کاهش سرفاصله زمانی اعزام قطارها (Headway)، نظارت و کنترل دقیق بر عملیات مسیر سازی به ویژه عملکرد سوزن ها، افزایش تعداد قطارهای درحال سرویس در مسیر، افزایش سرعت سیر ایمن قطارها، افزایش ظرفیت جا به جایی مسیر، ارتباط با تجهیزات کنترلی مرکز فرمان و تجهیزات کنترلی کنار خط و داخل اتاق های فنی ایستگاه ها از جمله مزایای کاربرد سامانه سیگنالینگ می باشند. تجهیزات سامانه سیگنالینگ به دو بخش تجهیزات کنار خط و تجهیزات داخل کابین هدایت قطار تقسیم شده اند.

1. سامانه تجهیزات کنار خط (Wayside)
این تجهیزات از دو بخش سامانه اینترلاکینگ و مدارات راه تشکیل شده است. سامانه اینترلاکینگ وظیفه مسیر سازی در خط اصلی و محل استقرار سوزن و تامین ایمنی مسیرسازی را بر عهده دارد. تشخیص موقعیت قطار در طول خطوط، تشخیص، کنترل و ارسال سرعت قطار با توجه به شیب خط، جهت حرکت قطار و فاصله آن با قطار جلویی توسط سیستم مدارات راه فرکانسی (AF) کنترل می شود.

2 - سامانه تجهیزات مستقر در کابین هدایت (On-Board ATP System)
این تجهیزات داخل و زیر کابین هدایت قطار قرار داشته و شامل سرعت سنج، آنتن های گیرنده اطلاعات از خط، دستگاه پردازش و تفکیک اطلاعات می باشد.

سامانه تاسیسات

تجهیزات سامانه تاسیسات متروی تهران و حومه دربرگیرنده پله برقی ها، آسانسورها، سامانه تهویه، سامانه جمع آوری و دفع آب های سطحی و فاضلاب، سامانه اعلام و اطفای حریق (BAS)، سامانه روشنایی (عادی و اضطراری)، سامانه های گرمایش و سرمایش و آب رسانی می باشد.
 

1. سامانه تهویه
این تجهیزات در تهویه هوای ایستگاه های زیر زمینی مترو کاربرد دارد. هوای محیط داخلی در ایستگاه ها و تونل ها از طریق هواسازهای رطوبتی و سامانه های Air Washer مستقر در ایستگاه ها و هوا رسان های بیرونی تامین شده و پس از عملیات فیلتر کردن، تنظیم رطوبت و درجه حرارت با فشار کافی به درون فضاهای داخلی دمیده می شود.

این هوا در اثر فشار اولیه در داخل تونل جا به جا شده و در مسیر حرکت می کند که نهایتا از هواکش های میان تونلی مستقر در فاصله بین دو ایستگاه متوالی به بیرون شبکه هدایت می شود.

 

پایانه و تعمیرگاه ها
به منظور انجام پارک قطارها و نیز بازدیدها و تعمیرات جاری، دوره ای، نیمه سنگین، اساسی و سنگین 4 تعمیرگاه و پایانه شامل پایانه غرب، پایانه جنوب، پایانه مهرشهر و پایانه شرق در خطوط 1 ، 2 و 5 طراحی شده اند.

پایانه ها مجموعه ای از کارگاه ها و بخش های فنی می باشند از جمله: پارکینگ قطارها، کارگاه تعمیرات اضطراری، کارگاه تعمیرات جاری، کارگاه های تعمیرات نیمه سنگین، اساسی و سنگین، کارگاه تراش چرخ، سوله شستشوی اتوماتیک قطارها، خط تست، خطوط چرخش (سر و ته کردن) قطارها و کارگاه وسایل نقلیه ریلی جانبی.